استفاده از پنکه (سیرکولاسیون) در مرغداری گوشتی، اگر به درستی انجام شود، یکی از بهترین راهها برای بهبود تهویه و کاهش استرس گرمایی است. اما باید دقت کرد که پنکه با فنهای تخلیه (اگزاست فن) تفاوت دارد؛ وظیفه پنکه، **به حرکت درآوردن هوای راکد** و **همدما کردن محیط** است. در ادامه، اصول حرفهای استفاده از پنکههای هواده (جتفنهای داخل سالن) آورده شده است: ### ۱. ایجاد اثر "سرمای باد" (Wind Chill Effect) مهمترین دلیل استفاده از پنکه، خنک کردن مرغ از طریق جابجایی هوا روی بدن اوست. - وقتی هوا روی پرها و پوست مرغ حرکت میکند، گرمای بدن پرنده را با خود میبرد. این کار باعث میشود مرغ دمایی را حس کند که **۳ تا ۵ درجه خنکتر** از دمای واقعی دماسنج است. - **نکته:** اگر دمای سالن بالای ۳۸ درجه سانتیگراد باشد، پنکه به تنهایی ممکن است اثر معکوس داشته باشد (مثل سشوار عمل کند). در این دما، حتماً باید از سیستم پد کولینگ یا مهپاش همراه با پنکه استفاده شود. ### ۲. حذف هوای راکد و گازهای سمی در گوشههای سالن، زیر ستونها و مناطقی که جریان هوای اصلی به آنجا نمیرسد، "نقاط مرده" ایجاد میشود. - در این نقاط، گاز آمونیاک و دیاکسید کربن تجمع کرده و اکسیژن کم میشود. - پنکهها با چرخاندن هوا، این گازها را از سطح بستر بلند کرده و به سمت فنهای تخلیه هدایت میکنند. ### ۳. خشک کردن بستر یکی از بزرگترین فواید پنکهها، کمک به تبخیر رطوبت بستر است. - بستر خیس منبع اصلی بیماریهایی مثل کوکسیدیوز و مشکلات پا است. جریان هوایی که پنکه ایجاد میکند، مانع از سفت شدن (کیک شدن) بستر میشود. ### ۴. محل نصب و زاویه پنکهها نصب غلط پنکه میتواند باعث تجمع مرغها در یک نقطه یا فرار آنها از نقطه دیگر شود. - **زاویه:** پنکهها نباید مستقیم به صورت عمودی به سمت کف زمین باشند. بهترین زاویه، حدود **۱۵ تا ۲۰ درجه** به سمت پایین و رو به جلو (در جهت جریان هوای اصلی سالن) است. - **ارتفاع:** پنکهها باید در ارتفاعی نصب شوند که مانع حرکت کارگران و تجهیزات نشوند، اما آنقدر هم بالا نباشند که جریان هوا به سطح مرغ نرسد (معمولاً ارتفاع ۲ تا ۲.۵ متر مناسب است). - **فاصله:** معمولاً هر پنکه بسته به قدرت موتور، بین ۱۰ تا ۱۵ متر پرتاب باد موثر دارد. ### ۵. مدیریت پنکه در سنین مختلف - **هفته اول (دوره جوجگی):** در این زمان هرگز از پنکه با سرعت بالا استفاده نکنید. جوجههای کوچک به سرعت دچار استرس سرمایی (Wind Chill) شده و وازده میشوند. در این سن، پنکه فقط برای همدما کردن سقف و کف (در لایههای بالا) استفاده میشود.