استرس در مرغ گوشتی صرفاً یک کلمه نیست، بلکه یک واکنش بیولوژیکی است که باعث ترشح هورمون کورتیزول میشود. این هورمون مستقیماً سیستم ایمنی را سرکوب کرده و انرژیای را که باید صرف وزنگیری شود، صرف مقابله با عامل استرسزا میکند. نتیجه؟ افت وزن، افزایش ضریب تبدیل (FCR) و آمادگی گله برای پذیرش بیماری. برای داشتن یک دوره آرام و پربازده، مدیریت عوامل استرسزا باید در این ۴ بخش به دقت اجرا شود: ### ۱. استرسهای محیطی (دما و تهویه) اینها رایجترین و مخربترین نوع استرس هستند. - **نوسانات دمایی:** مرغ گوشتی دمای ثابت را دوست دارد. اختلاف دمای بیش از ۳ درجه بین شب و روز، گله را دچار استرس شدید میکند. - **کوران هوا (Wind Chill):** برخورد مستقیم باد سرد به مرغ (بهخصوص در سنین پایین) باعث استرس سرمایی میشود. هوا باید قبل از رسیدن به مرغ، با هوای سالن مخلوط و گرم شود. - **آمونیاک و گازهای سمی:** بوی تند سالن یعنی استرس تنفسی. آمونیاک بالای ۲۰ ppm مژکهای مجاری تنفسی را فلج کرده و راه را برای بیماریهایی مثل نیوکاسل و CRD باز میکند. ### ۲. استرسهای مدیریتی و انسانی نحوه برخورد شما و کارگران با گله بسیار تعیینکننده است. - **ورود به سالن:** قبل از باز کردن در، حتماً چند ضربه ملایم به در بزنید یا از یک زنگ ملایم استفاده کنید تا مرغها از حضور شما باخبر شوند. ورود ناگهانی باعث وحشت و هجوم مرغها به یک طرف (خفگی) میشود. - **یکنواختی در لباس و رفتار:** سعی کنید همیشه با لباس کار با رنگهای مشابه (مثلاً آبی یا سبز ملایم) وارد سالن شوید. حرکات دست و پا در سالن باید بسیار آرام و یکنواخت باشد. - **سروصدا:** صدای بلند موتور برق، فنهای خراب که جیغ میکشند یا داد زدن کارگران، ضربان قلب مرغ را به شدت بالا میبرد. تمام دستگاههای پرسروصدا باید تا حد امکان در بیرون یا در اتاقکهای عایق باشند. ### ۳. استرسهای نوری نور ابزار مدیریت شماست، نه فقط وسیلهای برای دیدن. - **برنامه خاموشی:** مرغ برای رشد اسکلت، تقویت سیستم ایمنی و ترشح هورمون ملاتونین به **تاریکی مطلق** نیاز دارد. گلهای که ۲۴ ساعته نور ببیند، دچار استرس شدید و عارضه سکته (SDS) میشود. - **تغییر تدریجی نور:** اگر سیستم شما مجهز به "دیمر" است، نور را به آرامی کم و زیاد کنید. خاموش یا روشن شدن ناگهانی چراغها مثل یک شوک به گله عمل میکند. ### ۴. استرسهای فیزیولوژیک (تغذیه و واکسیناسیون) - **تغییر جیره:** عبور از یک مرحله دان (مثلاً استارتر) به مرحله بعد (پریاستارتر) نباید ناگهانی باشد. دان جدید را طی ۲ تا ۳ روز با دان قبلی مخلوط کنید تا دستگاه گوارش و فلور میکروبی روده دچار شوک نشود.