دان پایانی یا فینیشر (Finisher) آخرین و طولانیترین مرحله از برنامه تغذیه مرغ گوشتی است که مستقیماً سود و زیان نهایی پرورش را تعیین میکند. در این دوره، تمرکز از "رشد سریع" به "تکمیل نهایی و اقتصادیترین تولید گوشت" تغییر پیدا میکند. در ادامه به نقش حیاتی این دان و نکات کلیدی آن میپردازیم. دان پایانی (فینیشر) چیست؟ دان پایانی، جیرهای است که از پایان دوره رشد (حدود روز ۲۵ زندگی) تا زمان رسیدن به وزن کشتار (حدود روز ۴۲ تا ۵۰ و بالاتر) در اختیار پرنده قرار میگیرد. این دوره ممکن است بسته به وزن هدف بازار (کبابپز، قطعهبندی، یا مصارف خاص) به دو یا چند زیرفاز (فینیشر ۱ و فینیشر ۲) تقسیم شود. --- نقشها و اهداف اصلی دان پایانی ۱. تکمیل رشد و افزایش وزن نهایی در این دوره، سرعت رشد نسبی پرنده نسبت به دوره رشد کمی کاهش مییابد، اما همچنان افزایش وزن روزانه بالاست. هدف، رساندن گله به وزن هدف در کوتاهترین زمان ممکن است. · نقش دان پایانی: این جیره انرژی بالایی دارد تا حداکثر افزایش وزن را پشتیبانی کند. سطح پروتئین و اسیدهای آمینه نسبت به دوره رشد کمتر است، زیرا نیاز برای ساخت عضلات جدید کاهش یافته و نیاز به انرژی برای چربسازی و تکمیل لاشه افزایش مییابد. ۲. بهبود کیفیت لاشه و درصد گوشت سینه کیفیت لاشه در زمان کشتار اهمیت اقتصادی بالایی دارد. لاشهای با گوشت سینه بیشتر و چربی شکمی کمتر، ارزش بالاتری دارد. · نقش دان پایانی: اگرچه سطح پروتئین جیره پایانی کاهش مییابد، اما باید تعادل اسیدهای آمینه به گونهای حفظ شود که از افت کیفیت لاشه (به ویژه گوشت سینه) جلوگیری کند. تنظیم دقیق اسیدهای آمینه در این دوره، تأثیر مستقیمی بر درصد چربیگیری و گوشتدهی لاشه دارد. ۳. کاهش هزینههای خوراک (بهینهسازی اقتصادی) خوراک حدود ۷۰٪ هزینههای پرورش را تشکیل میدهد. در دوره پایانی که پرنده بیشترین حجم خوراک را مصرف میکند، استفاده از جیرهای با کیفیت فنی مناسب اما کمترین قیمت ممکن، حیاتی است. · نقش دان پایانی: جیره فینیشر ارزانترین جیره در کل دوره پرورش است. در این جیره میتوان از درصد بالاتری از مواد اولیه معمولیتر (مانند ذرت و کنجاله سویا با کیفیت استاندارد) و حتی برخی پسماندهای کشاورزی یا صنعتی که هنوز ارزش تغذیهای دارند (در صورت توجیه اقتصادی و فنی) استفاده کرد. هدف، تولید هر کیلوگرم گوشت با کمترین هزینه خوراک است. ۴. حفظ سلامت و مدیریت دوره پایانی این دوره به دلیل وزن بالای پرنده و تراکم گله، دوره حساسی از نظر بروز بیماریهای متابولیک (مانند آسیت یا سندرم مرگ ناگهانی) و مشکلات اسکلتی است. · نقش دان پایانی: · مدیریت دفع دارو: مهمترین نکته در این دوره، رعایت دوران پرهیز از مصرف دارو (Withdrawal Period) قبل از کشتار است. اگر از داروها یا مکملهای خاصی در جیره استفاده میشود، باید در تاریخ مشخصی قبل از کشتار، مصرف آنها قطع شود تا هیچ گونه باقیمانده دارویی در گوشت وجود نداشته باشد. جیره فینیشر معمولاً فاقد هرگونه دارو، آنتیبیوتیک محرک رشد و کوکسیدیواستات است. · مدیریت مواد معدنی: سطح کلسیم و فسفر در این دوره تنظیم میشود تا ضمن حفظ سلامت استخوانها، از بروز مشکلاتی مانند آسیت جلوگیری شود. --- ویژگیهای کلیدی دان پایانی در مقایسه با مراحل قبل ویژگی دان رشد (گروئر) دان پایانی (فینیشر) هدف اصلی رشد سریع عضلات و اسکلت تکمیل وزن، کیفیت لاشه، کاهش هزینه پروتئین خام متوسط رو به بالا (۲۰-۲۱%) متوسط (۱۸-۱۹%) انرژی بالا بالاترین سطح کیفیت مواد اولیه خوب استاندارد و اقتصادیتر دارو و مکملها ممکن است شامل کوکسیدیواستات باشد عاری از هرگونه دارو (Withdrawal) هزینه به ازای هر تن متوسط پایینترین هزینه فرم فیزیکی پلت پلت درشت --- استراتژیهای تغذیه در دوره پایانی برای رسیدن به بهترین نتیجه در دوره پایانی، دو استراتژی رایج وجود دارد: 1. برنامه دو فازه فینیشر: در این روش، دوره پایانی به دو بخش تقسیم میشود: · فینیشر ۱ (۲۵ تا ۳۵ روزگی): جیرهای با پروتئین و اسیدهای آمینه کمی بالاتر برای تکمیل رشد عضلانی. · فینیشر ۲ (۳۶ روزگی تا کشتار): جیرهای با انرژی بالا و پروتئین کمتر برای کاهش هزینه و مدیریت دوره پرهیز از دارو. 2. خروجیگیری انتخابی: در برخی مزارع، ابتدا پرندگان نر که رشد بیشتری دارند، کشتار میشوند و پرندگان ماده با جیره فینیشر برای چند روز دیگر باقی میمانند تا به وزن مطلوب برسند. عواقب مدیریت نادرست تغذیه در دوره پایانی · افزایش بیش از حد چربی لاشه: اگر سطح انرژی جیره خیلی بالا باشد یا تعادل اسیدهای آمینه به هم بخورد، چربی محوطه بطنی و لاشه افزایش مییابد که باعث کاهش کیفیت و قیمت محصول میشود. · مشکلات باقیمانده دارویی: عدم رعایت دوره پرهیز از دارو میتواند منجر به توقیف محموله در کشتارگاه و ضررهای سنگین اقتصادی شود. · افزایش تلفات: جیرههای با انرژی بسیار بالا و مدیریت نادرست دانخوری میتواند باعث بروز سندرم مرگ ناگهانی در خروسهای سنگینوزن شود. · ضریب تبدیل بالاتر: اگر کیفیت جیره پایانی بیش از حد کاهش یابد، پرنده نمیتواند از انرژی و مواد مغذی به خوبی استفاده کند و در نتیجه ضریب تبدیل غذایی افزایش پیدا میکند. نتیجهگیری: دان پایانی اگرچه سادهترین و ارزانترین جیره است، اما مدیریت دقیق آن از نظر ترکیب مواد مغذی و به ویژه دوران پرهیز از دارو، برای دستیابی به یک لاشه با کیفیت و سودآوری حداکثری، کاملاً ضروری است.