پس از دوره حساس آغازین، نوبت به دوره رشد یا گروئر (Grower) میرسد. این مرحله، پل ارتباطی بین دوره نوزادی و دوره پرواری نهایی است و نقش بسیار مهمی در تعیین کارایی و سودآوری نهایی گله دارد. در ادامه به طور کامل به بررسی این دان و نقش آن میپردازیم.
دان رشد (گروئر) چیست؟
دان رشد، دومین جیره غذایی در برنامه تغذیه مرغ گوشتی است که بلافاصله پس از دان استارتر و معمولاً از سن ۱۱ تا ۲۴ روزگی (بسته به سویه و هدف تولید) به پرنده داده میشود. این دوره با رشد سریع اسکلت و بافت عضلانی (سینه و ران) همراه است.
---
نقشها و اهداف اصلی دان رشد
۱. رشد سریع عضلات و اسکلت
در این دوره، مرغ گوشتی یک جهش رشدی چشمگیر را تجربه میکند. اسکلت و استخوانها در حال استحکام یافتن هستند و بافت عضلانی با سرعت بسیار بالایی در حال شکلگیری است.
· نقش دان رشد: جیره رشد با حفظ سطح مناسبی از پروتئین و اسیدهای آمینه (البته کمی کمتر از دوره آغازین)، سوخت مورد نیاز برای این رشد سریع را تأمین میکند. کمبود پروتئین یا اسیدهای آمینه در این سن مستقیماً باعث کاهش رشد عضلات سینه و ران شده و به تولید لاشهای با کیفیت پایین میانجامد.
۲. حفظ و بهبود ضریب تبدیل غذایی
ضریب تبدیل غذایی (FCR) یکی از کلیدیترین شاخصهای اقتصادی در پرورش مرغ است. به این معنی که پرنده برای تبدیل هر کیلوگرم خوراک به یک کیلوگرم وزن زنده، چقدر کارآمد عمل میکند.
· نقش دان رشد: در این دوره، پرنده کارایی بالایی در تبدیل خوراک به گوشت دارد. جیره رشد طوری تنظیم میشود که:
· تعادل دقیقی بین انرژی و پروتئین برقرار کند.
· از مواد اولیه با قابلیت هضم بالا استفاده کند.
· در نتیجه، پرنده بتواند با مصرف خوراک معقول، بیشترین افزایش وزن را داشته باشد و ضریب تبدیل در سطح مطلوبی باقی بماند.
۳. گذار از سیستم گوارش نابالغ به بالغ
دستگاه گوارش در این دوره در حال تکامل و تطبیق با جیرههای پیچیدهتر است.
· نقش دان رشد: جیره رشد به عنوان یک جیره انتقالی عمل میکند. در مقایسه با استارتر، از مواد اولیه معمولیتر (و بعضاً کمهزینهتر) استفاده میشود و سطح برخی مواد افزودنی مانند آنتیبیوتیکهای محرک رشد (در صورت استفاده) یا آنزیمها تعدیل میشود. این تغییر تدریجی، دستگاه گوارش را برای مصرف مؤثر جیره پایانی که ارزانتر و حجیمتر است، آماده میکند.
---
ویژگیهای کلیدی دان رشد در مقایسه با استارتر
برای درک بهتر نقش دان رشد، بهتر است آن را با دان آغازین مقایسه کنیم:
ویژگی دان استارتر (آغازین) دان رشد (گروئر)
هدف اصلی توسعه دستگاه گوارش و سیستم ایمنی، شروع قدرتمند رشد سریع عضلات و اسکلت، بهبود ضریب تبدیل
پروتئین خام بالا (حدود ۲۲-۲۳%) متوسط رو به بالا (حدود ۲۰-۲۱%)
اسیدهای آمینه سطح بسیار بالا برای حداکثر رشد اولیه سطح بالا اما اندکی تعدیل شده
انرژی بالا بالاتر از استارتر
کیفیت مواد اولیه عالی و فوق العاده زود هضم خوب و با هضم پذیری مناسب
فرم فیزیکی عمدتاً کرامبل (دانه ریز) معمولاً پلت (به دلیل افزایش مصرف خوراک)
هزینه به ازای هر تن بالاترین هزینه کمتر از استارتر اما بیشتر از پایانی
---
عواقب مدیریت نادرست تغذیه در دوره رشد
اگر در این دوره از جیره نامناسب یا بیکیفیت استفاده شود، خسارات جبرانناپذیری به گله وارد میشود:
1. کاهش شدید یکنواختی گله: اگر جیره نتواند نیازهای رشدی همه پرندگان را تأمین کند، اختلاف وزن بین پرندهها بیشتر میشود و گله ناهمگن خواهد شد.
2. تضعیف ساختار استخوانی: کمبود مواد معدنی مانند کلسیم و فسفر یا عدم تعادل آنها در این سن، منجر به مشکلات اسکلتی، لنگش و افزایش تلفات در دوره پایانی میشود.
3. افزایش چربی محوطه بطنی: تعادل نامناسب انرژی به پروتئین (به ویژه نسبت انرژی به اسیدهای آمینه) باعث میشود پرنده انرژی مازاد را به شکل چربی در ناحیه شکم ذخیره کند که برای کشتارگاه نامطلوب است و ضریب تبدیل را بدتر میکند.
4. افزایش ضریب تبدیل غذایی (FCR): پایین آوردن بیمورد کیفیت پروتئین یا استفاده از مواد اولیه نامرغوب، باعث میشود پرنده برای رشد به خوراک بیشتری نیاز پیدا کند و در نتیجه ضریب تبدیل افزایش یابد.
نتیجهگیری: دوره رشد یک مرحله طلایی برای هدایت گله به سمت حداکثر پتانسیل ژنتیکی است. با تأمین یک جیره رشد با کیفیت و متعادل، میتوانید مطمئن شوید که پرندگان شما با استخوانهایی قوی و حجم عضلانی مطلوب، آماده ورود به مرحله پایانی و رسیدن به وزن ایدهآل کشتار میشوند.