تعویض و آمادهسازی بستر یکی از حساسترین مراحل قبل از جوجهریزی است. بستر مستقیماً روی سلامت تنفسی، کیفیت پای پرندگان و میزان آمونیاک تأثیر میگذارد. یک بستر نامناسب میتواند بهترین جوجه و بهترین دان را هم بیهوده کند. در ادامه، مراحل استاندارد تعویض و آمادهسازی بستر را از انتخاب ماده اولیه تا پهن کردن آن در سالن بررسی میکنیم: ۱. انتخاب ماده بستر (Litter Material) خصوصیات یک بستر ایدهآل: · قدرت جذب رطوبت بالا (جذب آب و فضولات). · خشک و عاری از گرد و غبار (برای سلامت تنفسی). · ارزانقیمت و در دسترس. · عاری از مواد سمی، کپک و قارچ. انواع رایج بستر: نوع بستر مزایا معایب پوشال چوب (خاکاره) جذب رطوبت خوب، نرمی ممکن است گرد و غبار داشته باشد تراشه چوب (پلانهای چوب) بسیار نرم، عالی برای پای پرنده گرانتر، ممکن است رطوبت را دیر جذب کند پوسته برنج (شلتوک) ارزان، در دسترس در شمال تیز و برنده (آسیب به پا)، جذب رطوبت کمتر کاه گندم ارزان رطوبت را کم جذب میکند، مستعد کپک خاکاره فشرده (پلت) جذب بالا، گرد و غبار کم قیمت بالاتر توجه مهم: از خرید چوبهای سخت (مانند راش یا بلوط) و یا چوبهای تراشیده شده از کارگاههای مبلسازی که ممکن است آغشته به رنگ، چسب و مواد شیمیایی باشند، جدا خودداری کنید. ۲. آمادهسازی بستر قبل از ورود به سالن · ضدعفونی بستر: اگر بستر کاملاً استریل نیست (مثلاً پوسته برنج که در طبیعت بوده)، بهتر است قبل از ورود به سالن، با گاز فرمالین یا محصولات مخصوص، ضدعفونی و سپس مدتی در انبار نگهداری شود تا بوی آن برود. روش دیگر، پهن کردن بستر در آفتاب (ضدعفونی طبیعی با اشعه UV) است. · انبارش صحیح: بستر را در جای خشک و سرپوشیده نگهداری کنید تا نم و رطوبت جذب نکند و کپک نزند. ۳. آمادهسازی کف سالن (پس از شستشو و ضدعفونی) قبل از پخش بستر، کف سالن (بتن) باید کاملاً: · خشک باشد. · ضدعفونی شده باشد. · بدون درز و شکاف (درزبندی شده) باشد تا حشرات و رطوبت از زیر نفوذ نکنند. ۴. پخش بستر در سالن · ضخامت استاندارد: بستر را با ضخامت ۵ تا ۱۰ سانتیمتر (حدود ۵ کیلوگرم بر متر مربع) به طور یکنواخت در تمام سطح سالن پخش کنید. · یکنواختی: کف سالن باید کاملاً تراز باشد تا بستر در همه جا ضخامت یکسانی داشته باشد. · عدم تراکم: بستر را با دستگاه پخشکن یا به صورت دستی پهن کنید، اما آن را نکوبید و فشرده نکنید تا قابلیت جذب رطوبت را داشته باشد. ۵. ضدعفونی نهایی بستر برخی پرورشدهندگان پس از پهن کردن بستر، یک بار دیگر سطح آن را با یک ضدعفونیکننده ملایم (مثل فرمالین رقیق یا بر پایه پراکسید) به صورت بارانی یا مهپاش ضدعفونی میکنند تا هرگونه آلودگی سطحی احتمالی از بین برود. ۶. پیشگرمایش (Pre-heating) – مهمترین مرحله بستر سرد، بزرگترین دشمن جوجه یکروزه است. · زمان: سیستم گرمایشی را حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از ورود جوجهها روشن کنید. · هدف: دمای بستر (نه فقط هوای سالن) باید به ۲۸ تا ۳۰ درجه سانتیگراد برسد. · چرا؟ اگر بستر سرد باشد، جوجهها روی آن دراز کشیده و گرمای بدن خود را از دست میدهند. این سرما باعث عدم جذب کیسه زرده، تلفات بالا و آسیت در هفتههای آینده میشود. · بررسی: با دماسنج سطحی یا دست خود، دمای بستر را در نقاط مختلف سالن (به خصوص نزدیک دیوارها) چک کنید. ۷. اقدامات نهایی قبل از ورود جوجه · پس از رسیدن دما به حد مطلوب، سینیهای دان و آبخوریهای یکروزه را روی کاغذ یا داخل حلقههای مخصوص بچینید. · دقت کنید کاغذها زیر سینیها پهن شود تا دان با بستر تماس پیدا نکند. نکته: استفاده مجدد از بستر (Reusing Litter) در برخی کشورها به دلیل کمبود مواد بستر یا مسائل اقتصادی، از بستر چند بار مصرف استفاده میشود. اگر مجبور به این کار هستید، حتماً: 1. بستر کهنه را پس از خروج گله، کاملاً زیر و رو کرده و کلوخهها را بشکنید. 2. بستر را با مواد تیمار کننده بستر (بر پایه اسید یا آنزیم) مخلوط کنید تا آمونیاک آن کنترل و میکروبهای آن کاهش یابد. 3. یک لایه نازک بستر جدید روی آن پهن کنید. 4. اما توجه داشته باشید که استفاده از بستر نو همیشه بهداشتیتر و کمخطرتر است. نتیجهگیری بستر نقش "کفپوش خانه" جوجه را دارد. اگر این کفپوش سرد، خیس یا آلوده باشد، جوجه مریض میشود. سرمایهگذاری روی یک بستر با کیفیت و گرم کردن صحیح آن قبل از ورود جوجه، بهترین شروع ممکن برای یک دوره پرورش موفق است.